Wat je mag verwachten: luxueuze residenties, een fonkelnieuwe jachthaven en eindeloze golfterreinen verspreid langs 7,2 kilometer mediterraanse kustlijn.
In de context van de aanhoudende economische crisis speelt Egypte haar troef uit: de 3.000 kilometer lange kustlijn. Na het recordakkoord van 35 miljard dollar met de Verenigde Arabische Emiraten in 2024 voor het project in Ras al-Hekma, legt nu ook Doha een handdoek neer op het strand.
Premier Mostafa Madbouly prees een “belangrijk investeringspartnership tussen twee naties”, terwijl de voorzitter van Qatari Diar (de vastgoedarm van het Qatarese staatsfonds), Abdallah ben Hamad Al Attiya, het project beschouwt als een bewijs van de betrokkenheid van Qatar bij de ontwikkeling van de noordelijke kustlijn. Het project wijst ook op een politieke dooi tussen Caïro en Doha, na het diplomatieke vriespunt van 2017.
Na twintig jaar werken en meer dan een miljard dollar is het Groot Egyptisch Museum (GEM) in Caïro eindelijk klaar om zijn pronkstuk te onthullen: de zo goed als volledige collectie van Toetanchamon. En het publiek, dat liet er geen gras over groeien: drommen bezoekers stromen toe om deze schatten, herrezen uit het zand en de mythe, met eigen ogen te bewonderen.
De galerij van het GEM, opgetrokken als een moderne piramide van glas en steen, herbergt meer dan 4.500 objecten uit het koninklijke graf dat in 1922 in de Vallei der Koningen ontdekt werd door Howard Carter. In het midden schittert het gouden masker, ingelegd met lapis lazuli, het eeuwige symbool van de jonge farao. Errond wordt een resem grafobjecten tentoongesteld: wapens, juwelen, scepters, strijdwagens, en zelfs twee gemummificeerde foetussen die voor het eerst worden getoond!
Waar de geschiedenis nog ademt
De mummie van de farao blijft in Luxor, maar zijn sarcofaag in rood kwartsiet en de drie in elkaar passende doodskisten (waarvan één uit massief goud, met een gewicht van 110 kg) fonkelen nu onder het licht van het museum. Het GEM, met een collectie van 100.000 artefacten, toont ook de zonneboot van Cheops, een eerbiedwaardig stuk van 4.600 jaar oud, die binnenkort gezelschap krijgt van zijn tweelingbroer, momenteel in het zicht achter een glazen wand gerestaureerd wordt.
Het museum, dat binnenkort via een voetgangersbrug verbonden wordt met het plateau van Gizeh, wil het kloppende hart van de Egyptische cultuur worden.
Het kostte twee decennia en een miljard dollar om het Groot Egyptisch Museum (GEM) tot leven te brengen. Deze kolos van steen en glas, gebouwd vlakbij de piramides van Gizeh, herbergt voortaan de grootste collectie ter wereld gewijd aan één enkele beschaving.
De inhuldiging op 1 november was een spektakel van formaat: drones, een symfonisch orkest, gigantisch vuurwerk en ballet geïnspireerd door antieke fresco’s deden de woestijn van Caïro oplichten. Het leek wel een scène uit een Hollywoodfilm!
“We schrijven een nieuw hoofdstuk van het heden en de toekomst,” zei president Abdel Fattah al-Sissi voor een publiek van koningen en staatshoofden, waaronder ook koning Filip en premier Bart De Wever. Niet verwonderlijk: het GEM telt 100.000 artefacten, waarvan er 50.000 tentoongesteld worden. Die vertellen samen 5.000 jaar geschiedenis.
De absolute publiekslieveling blijft natuurlijk de schat van Toetanchamon. Bijna 5.000 van de grafobjecten zijn voor het eerst samengebracht en blinken als op de dag van hun ontdekking in 1922. Bij de ingang verwelkomt een majestueus standbeeld van Ramses II, het publiek. Het beeld is elf meter groot en uit graniet gehouwen – een indrukwekkendere ontvangst bestaat haast niet.
Weg met de stoffige vitrinekasten van het oude museum in het stadscentrum. Hier zorgen immersieve galerijen, virtuele realiteit en zelfs een kinderafdeling voor een vernieuwende kennismaking met de geschiedenis. En het kan nóg beter: bezoekers kunnen via een glazen wand restauratoren zien werken aan een 4.500 jaar oude zonneboot.
In de herfst van 331 v.C. trekt Alexander de Grote Egypte binnen. Hij komt niet als brute veroveraar, maar eerder als bevrijder. Egypte staat al bijna tweehonderd jaar onder Perzisch gezag en de jonge Macedonische koning, die net Darius III verslagen heeft bij Issos, wordt onthaald als een redder. Hij wordt erkend als farao van Egypte en besluit een nieuwe hoofdstad te stichten die zijn visie weerspiegelt: kosmopolitisch en gericht op de zee.
Een droom uitgetekend in bloem
Volgens Ploutarchos ontstaat het idee voor Alexandrië uit een droom: Homerus verschijnt aan Alexander en vertelt hem over het eiland Pharos. Bij het ontwaken gaat de koning ter plekke kijken. Hij is gecharmeerd door de ligging en tekent de contouren van de stad rechtstreeks op de grond… met bloem, bij gebrek aan andere materialen – dat bevestigen ook Strabo en Arrianus. De voortekenen worden als gunstig beschouwd door waarzeggers: vogels die de bloem opeten, dat betekent dat de stad haar inwoners overvloedig zal voeden… en ook vele anderen.
vw
Een onherbergzaam maar strategisch terrein
De plek lijkt op het eerste gezicht weinig aantrekkelijk: moerassen, struikrovers, een moeilijke vaarroute… Toch heeft de locatie heel wat troeven: een nabijgelegen eiland als ankerpunt (zoals Griekse stadsstichtingen vereisen), een rotsachtige bodem beschermd tegen de overstromingen van de Nijl, een ideale kustlijn voor handel en vooral… een perfecte ligging tussen Europa, Afrika en Azië, op het kruispunt van de handelsroutes uit de oudheid.
Ontworpen als ideaalbeeld
Alexander laat zich leiden door de inzichten van zijn vroegere leermeester Aristoteles en volgt het model van de ideale stad: rechte straten, gericht op de zee, geventileerd door de noorderwind, ingedeeld in gelijke en hiërarchisch gestructureerde wijken. De stad krijgt een schaakbordplan: twee hoofdassen van meer dan 30 meter breed, regelmatige bouwblokken, aangelegde havens en een verbinding (Heptastadion) tussen Pharos en het vasteland. Tot slot verbindt een kanaal, het zogenaamde Kanaal van Canopus, Alexandrië met de Nijl en voorziet de stad van zoet water. Archeologen schatten dat de stad bij haar stichting zo’n 5 tot 7 kilometer lang en 1 tot 2 kilometer breed was. Op een tijdspanne van enkele jaren groeit Alexandrië uit tot de toegangspoort tot Egypte en de draaischijf van de handel tussen de Middellandse Zee, Afrika en het Oosten.
abdullah-ali
Eén stad, meerdere werelden
Alexandrië wordt een wereldstad avant la lettre: Grieken, Egyptenaren, Joden en Feniciërs leven er samen. Talen vermengen, altaren worden gedeeld door meerdere goden, culturen versmelten. Er wordt gedacht, vertaald en uitgewisseld.
Kennis is er koning.Euclides legt er de fundamenten van de meetkunde, Eratosthenes meet er de omtrek van de aarde, teksten uit de oudheid worden er vertaald en bewaard. De stad wordt één van de machtigste intellectuele centra uit de antieke geschiedenis.
flo p
Een blijvende erfenis
Tientallen steden werden gesticht door de Macedonische koning, maar slechts één liet zo’n diepe sporen na. Alexandria ad Aegyptum, “aan de rand van Egypte”, werd de stad in de oudheid genoemd, want ze lag toen al op het kruispunt van werelden.
Vandaag draagt het moderne Alexandrië die erfenis nog altijd: kosmopolitisch, cultureel en levendig. En ook al zijn de meeste antieke monumenten verdwenen of zitten ze onder de grond, de droom van Alexander leeft voort.
Het Egyptische ministerie van Toerisme en Oudheden heeft bevestigd dat een waardevol stuk verdwenen is: een gouden armband, versierd met bolvormige kralen van lapis lazuli. Het juweel dateert uit de regeerperiode van Amenemope (1070–945 v.Chr.) en is zonder enig spoor verdwenen uit het restauratielaboratorium van het Egyptisch Museum in Caïro.
Extra waakzaamheid in de luchthavens
Er is onmiddellijk een intern onderzoek gestart. Om te voorkomen dat het sieraad het land zou verlaten richting Europa, hebben de autoriteiten een dringende waarschuwing verstuurd naar alle archeologische eenheden op luchthavens, in havens en aan andere grensposten. Onderzoekers pluizen ook de logboeken uit, want de verdwijning zou pas drie dagen geleden zijn opgemerkt, tijdens een inventarisatie in aanloop naar de tentoonstelling ‘Schatten van de farao’s’, die in oktober in Rome opent.
Een symbool, eerder dan zomaar een sieraad,
Volgens egyptoloog Jean Guillaume Olette-Pelletier, die door het Franse persbureau AFP geïnterviewd werd, is deze armband “wetenschappelijk gezien één van de meest interessante objecten”. In het Oude Egypte stond goud symbool voor het vlees van de goden, terwijl lapis lazuli gezien werd als hun haar. Met andere woorden: wie dit juweel droeg, toonde zijn eeuwige VIP-status.
Een museum onder druk
Met meer dan 170.000 stukken in de collectie is het Egyptisch Museum in Caïro het gewend om de geheimen van de farao’s te bewaren. Maar na de affaire van de verdwenen armband en de voorbereidingen voor de verhuis van de schatten van Toetanchamon naar het gloednieuwe grote Egyptisch Museum, belooft het een herfst te worden vol werk en stress.
Er was eens een man, begraven in een aardewerken pot in een graf dat was uitgehouwen in een heuvelwand in Nuwayrat, 265 km ten zuiden van Caïro. Qua tijdperk situeert dit verhaal zich ergens tussen de predynastieke periode en het Oude Rijk, de tijd van de eerste piramides. Het skelet van de man werd opgegraven in 1902, tijdens een archeologische missie onder leiding van John Garstang. Onder Brits bestuur vertrouwden de Egyptische autoriteiten toen enkele resten toe aan buitenlandse instellingen – de overblijfselen van deze overledene waren daar één van.
Aanvankelijk werd hij bewaard in het Instituut voor Archeologie van Liverpool, daarna verhuisde hij naar het World Museum Liverpool. Ironisch genoeg overleefde dit eenvoudige skelet de bombardementen tijdens de Tweede Wereldoorlog, die het grootste deel van de menselijke collectie van het museum vernietigden. Zijn onverwachte overleving komt uiteindelijk de wetenschap ten goede.
Noord-Afrikaanse… én Mesopotamische wortels
Pas onlangs slaagden onderzoekers er dankzij moderne sequencingtechnologieën in om intact DNA te extraheren uit een tand. Wat bleek? De man had voornamelijk Noord-Afrikaanse voorouders, met ongeveer 20% genetisch materiaal afkomstig van voorouders uit de Vruchtbare Sikkel, meer bepaald Mesopotamië (het huidige Irak).
Ambachtsman of aristocraat?
Zijn skelet toont een fysiek, sedentair leven, met tekenen van artrose en goed ontwikkelde spieren – typisch voor een pottenbakker, een ambacht dat precies in die tijd opkwam. Maar zijn verzorgde begrafenis wijkt af van de sociale status die normaal aan ambachtslieden werd toegekend. Onderzoekers vermoeden dat hij een gerespecteerde pottenbakker was, of een selfmade man uit het Oude Rijk.
Egypte kondigt met trots ‘Jirian’ aan, een gloednieuwe stad die ten westen van Caïro uit het zand zal verrijzen. Ze wordt gebouwd langs een kunstmatig kanaal dat afgetakt wordt van de Nijl, en wil een toonbeeld zijn van duurzaam stedelijk ontwerp, ecologische bouwtechnieken en grootschalige vastgoedvisies.
Jirian is niet zomaar eenverstedelijking: het is het allereerste vastgoedproject binnen het Nieuw-Delta-programma, een grootschalige herovering van de woestijn die in 2021 van start ging. Doel: één miljoen hectare stoffige grond omvormen tot landbouwgebied… en er miljoenen gezinnen huisvesten in eerder luxueuze woonwijken.
Palmbomen, wolkenkrabbers en grote ambities
Jirian is ontworpen om tussen de 2,5 en 3 miljoen gezinnen te huisvesten en krijgt alle voorzieningen van een stad van de toekomst: ecologische hotels, culturele wijken, universiteiten, internationale ziekenhuizen, glimmende torens en zelfs een mediagebied… Dit alles steunt op een publiek-private samenwerking tussen de Egyptische overheid en drie vastgoedreuzen: Palm Hills, Mountain View en Nations of Sky.
Naast het prestige speelt het project ook een strategische rol: Egypte wil zijn afhankelijkheid van buitenlandse voedselimport beperken door de productie van tarwe en maïs op te voeren. Want met 97% van het water dat afkomstig is uit de Nijl, maakt Egypte zich zorgen over de impact van de Ethiopische Renaissance-dam. Maar zulke megalomane projecten, hoe lovenswaardig ook, hebben ook een stevig prijskaartje: eind 2024 bedroeg de buitenlandse schuld van Egypte meer dan 136 miljard euro. Wordt vervolgd…
Volgens een studie in Nature Geoscience is de loop van de Nijl meerdere keren gekeerd in de geologische geschiedenis. Rivieren kunnen ook van mening veranderen.
2. Ouder dan menig dinosaurus
Met een geschatte leeftijd van meer dan 30 miljoen jaar is de Nijl één van de oudste rivieren op aarde. Respect voor dit stuk erfgoed.
shelby-murphy-figueroa
3. De langste ?
Gedurende lange tijd had de Nijl de titel van langste rivier (6.700 km), maar sommige recente metingen zouden het voordeel aan de Amazone kunnen geven.
4. Hij stroomt door 11 landen
Van Burundi tot Egypte doorkruist de Nijl elf landen. Een natuurlijke verbindingslijn, maar ook een bron van geopolitieke spanning.
mohamed-nafea
5. Zonder Nijl geen piramides
De jaarlijkse overstromingen maakten landbouw mogelijk — en dus de bloei van de Egyptische beschaving. Geen Nijl, geen farao’s.
Voor het eerst sinds de ontdekking van het graf van Toetanchamon in 1922 is er opnieuw een belangrijke koninklijk graf ontdekt in Egypte. Het is dat van koning Thoetmosis II, heerser van de 18de Egyptische dynastie. De ingang en de hoofdgang van het graf ten westen van Luxor werden al in oktober 2022 opgegraven, exact 100 jaar na de vorige grote ontdekking, maar het volledige complex werd pas maanden later blootgelegd!
Een graf met waterschade
Helaas heeft het graf zwaar te lijden gehad onder de tand des tijds. Volgens Mohamed Abdel-Badie, hoofd van de Egyptische missie, raakte het bouwwerk kort na de dood van de koning overstroomd. Het resultaat? Ernstige schade die het opgravingsproces aanzienlijk bemoeilijkte.
Toch wijst de Britse archeoloog Piers Litherland op een merkwaardig detail: een tweede gang die omhoog loopt in plaats van afdaalt. Dat kan wijzen op een poging om het koninklijke lichaam na de overstroming te redden. Zou deze ontdekking onze inzichten over de begrafenisrituelen van die tijd kunnen veranderen?
Hatsjepsoet: de koningin achter het graf
Naast de uitzonderlijke grafschatten geeft het graf nog een cruciaal element bloot: Hatsjepsoet, de echtgenote en halfzus van Thoetmosis II, zou de begrafenis hebben georganiseerd. Dit werpt nieuw licht op haar centrale rol in het bestuur van het koninkrijk en haar complexe relatie met de overleden farao.
Mohamed Ismail Khaled, secretaris-generaal van de Hoge Raad voor Egyptische Oudheden, is enthousiast: “Dit is één van de belangrijkste ontdekkingen van de afgelopen jaren.”
De piramide maakt deel uit van een complex van piramides op het plateau van Gizeh, samen met de piramides van Chefren en Mycerinus. Erkend als de grootste van de Zeven Wereldwonderen van de antieke wereld, is de Grote Piramide een bewijs van de macht van het Oude Rijk van Egypte.
De visie van Cheops
Farao Cheops wilde een structuur oprichten die zijn goddelijke macht zou symboliseren en zijn overgang naar de eeuwigheid zou verzekeren. De Grote Piramide, ontworpen door de architect Hemiunu, was veel meer dan een graf; het vertegenwoordigde de spirituele opgang en de stabiliteit van het koninkrijk. Het monument werd gebouwd met meer dan 2,3 miljoen kalksteenblokken, waarvan sommige meerdere tonnen wegen…
Een technisch en logistiek hoogstandje
De Grote Piramide van Gizeh is een waar staaltje van technische vaardigheid. Oorspronkelijk had de piramide een hoogte van ongeveer 146 meter, hoewel erosie en het verlies van de bekleding deze nu tot 138 meter hebben teruggebracht. De vier zijden van de piramide zijn bijna perfect uitgelijnd met de windrichtingen. De logistiek die nodig was om deze stenen blokken te vervoeren en op te richten is nog steeds een onderwerp van debat onder historici, waarbij sommigen suggereren dat gigantische hellingen werden gebruikt.
Mysteries en verkenning
Binnenin de Grote Piramide bevinden zich verschillende kamers, waaronder de Koningskamer en de Koninginnenkamer, die bedoeld waren om het lichaam van de farao te huisvesten en hem een geschikte plek te bieden voor zijn reis naar het hiernamaals. Talrijke geheime doorgangen en ingewikkelde gangen dragen bij aan de mysteries rond de piramide. Moderne opgravingen en verkenningen hebben fascinerende details onthuld over de bouwtechnieken, maar veel vragen blijven onbeantwoord…
Een tijdloos symbool
Ingeschreven op de werelderfgoedlijst van UNESCO, is zij het bewijs van de grootsheid van het oude Egypte en van de wens van de farao’s om een onuitwisbare indruk in de geschiedenis achter te laten.
